Medicinale paddenstoelen en het immuunsysteem: reishi, elfenbankje, chaga en meer

Kort antwoord: medicinale paddenstoelen zoals reishi, elfenbankje, shiitake, chaga en pruikzwam bevatten bètaglucanen die in laboratorium- en dierstudies afweercellen beïnvloeden. Het bewijs bij mensen bestaat vooral uit kleine studies met wisselende resultaten, er is geen bewezen “beste paddenstoel voor de weerstand”, en ze zijn niet zonder risico als je medicijnen gebruikt of een chronische aandoening hebt.

Wat medicinale paddenstoelen zijn en wat bètaglucanen doen

“Medicinale paddenstoelen” zijn schimmels die in de traditionele geneeskunde worden gebruikt, vooral in Oost-Azië, en die tegenwoordig worden verkocht als poeders, extracten, capsules en thee. Hun best onderzochte bestanddelen zijn bètaglucanen, complexe suikers (polysachariden) in de celwanden van schimmels.

In laboratorium- en dierstudies binden bètaglucanen zich aan receptoren op afweercellen zoals macrofagen, natural killer-cellen (NK-cellen) en dendritische cellen, en veranderen ze hoe die cellen reageren — vaak “immunomodulatie” genoemd. Of dit bij mensen leidt tot minder infecties of een betere gezondheid, is niet duidelijk aangetoond.

Reishi (Ganoderma lucidum)

Reishi heeft een lange geschiedenis in de Chinese geneeskunde en wordt ingenomen als extract, poeder of thee. Het bevat bètaglucanen en triterpenen (ganoderinezuren), die in laboratoriumonderzoek ontstekingsremmende en antioxidatieve activiteit laten zien. Een paar kleine studies bij mensen melden veranderingen in afweermarkers, maar de resultaten zijn tegenstrijdig en het bewijs is zwak.

Elfenbankje (Trametes versicolor)

Het elfenbankje is een van de best onderzochte medicinale paddenstoelen, vooral vanwege PSK (polysacharide-K), een gedefinieerd extract dat in Japan als receptproduct naast de standaard kankerbehandeling wordt gebruikt, onder medisch toezicht. Dat is geen bewijs dat vrij verkrijgbare supplementen met elfenbankje kanker behandelen of voorkomen, en nooit een reden om jezelf te behandelen of medische zorg uit te stellen. Voor gezonde mensen is het bewijs voor een voordeel voor de afweer beperkt.

Shiitake (Lentinula edodes)

Shiitake is een gangbare eetbare paddenstoel. Hij bevat een bètaglucaan dat lentinan heet en dat vooral in Azië is onderzocht, en een paar kleine studies bij mensen die shiitake aten, melden veranderingen in afweermarkers — alleen voorlopige resultaten. Rauwe of onvoldoende gekookte shiitake kan bij sommige mensen jeukende uitslag veroorzaken, dus kook hem goed.

Chaga (Inonotus obliquus)

Chaga groeit op berken in koude klimaten en wordt in de Russische volksgeneeskunde gebruikt, meestal als thee. Hij laat in cel- en dierstudies antioxidatieve en afweereffecten zien, maar studies bij mensen zijn zeer beperkt.

Pruikzwam (Hericium erinaceus)

De pruikzwam wordt vooral onderzocht voor de hersenen en zenuwen (hericenonen en erinacines beïnvloeden in laboratoriumstudies de zenuwgroeifactor). Hij bevat ook bètaglucanen, maar de effecten op de afweer bij mensen zijn niet vastgesteld.

Veiligheid: wie voorzichtig moet zijn

• Lever: bij sommige reishiproducten, vooral poeders, is leverschade gemeld. Mensen met een leverziekte moeten eerst een arts raadplegen.

• Nieren: chaga bevat veel oxalaat, en bij veel en langdurig gebruik is nierschade gemeld. Vermijd het bij een nierziekte of nierstenen, tenzij een arts ermee instemt.

• Bloedverdunners en operaties: reishi en chaga kunnen de bloedstolling beïnvloeden — vraag eerst je arts als je antistollingsmiddelen gebruikt of een operatie gepland staat.

• Immunosuppressiva en auto-immuunziekten: omdat deze paddenstoelen op afweercellen inwerken, gebruik ze niet zonder medisch advies.

• Medicijnen voor diabetes en bloeddruk: sommige paddenstoelen kunnen de bloedsuiker of bloeddruk verlagen.

• Kinderen, zwangerschap en borstvoeding: de veiligheid is niet vastgesteld, dus vermijd ze, tenzij een arts anders adviseert.

Hoe kies je een paddenstoelensupplement

De kwaliteit loopt sterk uiteen, en supplementen worden vóór de verkoop niet op werkzaamheid goedgekeurd. Controleer of het product:

1. De soort noemt (bijvoorbeeld Ganoderma lucidum), en niet alleen “paddenstoelenmix”.

1. Vermeldt of het vruchtlichaam wordt gebruikt of mycelium dat op graan is gekweekt, wat grotendeels uit zetmeel kan bestaan.

1. Het gehalte aan bètaglucanen vermeldt, niet alleen “polysachariden”.

1. Onafhankelijk is getest op verontreinigingen zoals zware metalen.

1. Geen claims maakt over het genezen, behandelen of voorkomen van ziekten.

Eetbare paddenstoelen zoals shiitake eten als onderdeel van gevarieerde voeding is een optie met weinig risico. Voor traditionele Koreaanse kruidenproducten, zie onze gids over Koreaanse kruidengeneeskunde en supplementen.

Medicinale paddenstoelen en HemoHIM

HemoHIM is een ander product: een vloeibaar extract van drie kruiden (Angelica gigas, Cnidium officinale en pioenwortel), geen paddenstoelen. Geen enkele studie heeft het met medicinale paddenstoelen vergeleken, dus geen van beide kan beter worden genoemd. In Zuid-Korea is het een geregistreerd functioneel gezondheidsvoedingsmiddel met de goedgekeurde claims dat het “kan helpen de afweerfunctie te verbeteren” en “kan helpen vermoeidheid te verminderen”, gebaseerd op een paar kleine studies bij mensen. Zie wat is HemoHIM en klinische studies naar HemoHIM.

De combinatie van HemoHIM met paddenstoelensupplementen is niet onderzocht, dus een extra voordeel is onbewezen en wisselwerkingen zijn onbekend; dezelfde voorzorgen gelden (bloedverdunners, immunosuppressiva, auto-immuun- of leverziekte, zwangerschap). Zie bijwerkingen en veiligheid van HemoHIM, inclusief de waarschuwingen uit Hongkong en Taiwan in 2021. Deze site wordt beheerd door een onafhankelijke Atomy-distributeur. Per oktober 2026 wordt HemoHIM weer verkocht in de Atomy-winkel van Singapore en, als HemoHIM G (艾多美 煥力飲G), in de Atomy-winkel van Taiwan; in Hongkong is het nog steeds niet te koop.

Conclusie

Medicinale paddenstoelen werken in het laboratorium in op afweercellen, maar het bewijs dat supplementen de afweer bij gezonde mensen verbeteren, is beperkt en wisselend, en sommige brengen echte risico’s met zich mee. Wil je er een proberen, kies dan een duidelijk geëtiketteerd, onafhankelijk getest product en vraag eerst je arts of apotheker.